Ατόφια ποίηση.

Μαΐου 23, 2012

Image

Θα έλεγα πως η γενιά μας τελικά, ασθμαίνοντας, γράφει σπουδαία ποίηση. Και ίσως αυτός εδώ, να είναι ο κορυφαίος μας ποιητής. Βγείτε μια βόλτα, αν όχι μέχρι το περίπτερο, οπωσδήποτε μέχρι το βιβλιοπωλείο και ζητήστε το. Θα σας συγκινήσει, θα σας ταράξει βαθιά.

Advertisements

Ανοιξη

Απρίλιος 21, 2009

gris_open-window

Spring is like a perhaps hand
(which comes carefully
out of Nowhere) arranging
a window, into which people look (while
people stare
arranging and changing placing
carefully there a strange
thing and a known thing here) and

changing everything carefully

spring is like a perhaps
Hand in a window
(carefully to
and fro moving New and
Old things, while
people stare carefully
moving a perhaps
fraction of flower here placing
an inch of air there) and

without breaking anything.

Το παραπάνω εξαιρετικό ποίημα είναι του E. E. Cummings. Το βρήκαμε στο πεντάλ της Μαρίας Λαϊνά, δηλαδή [εδώ], στο ανθηρό περιβάλλον της νέας Βιβλιοθήκης, που πολύ μας αρέσει. Μην παραλείψετε να κάνετε μια στάση και σε αυτό [εδώ] το κείμενο του Πάνου Σαββόπουλου. Ετσι, θα έχετε μια ολοκληρωμένη εμπειρία της Εβδομάδας που πέρασε.

Τέλος διαφημίσεων, από αύριο επιστρέφουμε στο κανονικό μας πρόγραμμα.

Επόμενο πλάνο

Νοέμβριος 18, 2008

the-day-after

Και με φοβούνται στρατηγοί δικτάτορες συνταγματάρχες βασιλιάδες στρατοδίκες
παρ’ ότι δεν έχω στην κωλότσεπη μπιστόλι
ούτε γροθιά σιδερένια
ούτε σουγιά να κόβω το ψωμί μου
ούτε μπαστούνι ούτε γεράκι
τίποτα τίποτα
πάρεξ ένα τρεμάμενο χαμόγελο μπροστά στο θαύμα του κόσμου που ετοιμάζουν οι πραγματικοί επαναστάτες.

(Γιάννης Ρίτσος, Το τερατώδες αριστούργημα)

Δημουλά για βιογραφικό

Οκτώβριος 30, 2008

Δεν θέλω να ειρωνευτώ προέδρους,
να σας πω μόνο αυτό
πως την Κική τη Δημουλά πολύ την είχα αδικήσει
γιατί είναι ποιήτρια σπουδαία,
και τη συστήνω ανεπιφύλακτα σε κάθε έναν
πριν καθίσει να συντάξει βιογραφικό.

Αυτά. Κύριε Κάππα, ευχαριστώ για την πρόσκληση.

Ραμόν

Οκτώβριος 1, 2008

Πίναμε με το Φώτη και τρώγαμε, και του εξηγούσα τους στίχους του Ραμόν, που εκείνη τη μέρα μού είχε κολλήσει. Μείναμε αρκετή ώρα και στον Φορτίνο Σαμάνο. Και τα δύο εξαιρετικά, και τα δύο ποιητικά, και τα δύο στρατευμένα στην ομορφιά, και τα δύο του Θανάση Παπακωνσταντίνου από τον πρόσφατο δίσκο με κύριο ερμηνευτή το Σαββόπουλο.

Κάθομαι τώρα στο γραφείο μου και γράφω και πριν λίγο τυχαία είδα τον αντάρτη το Ραμόν απ’ τη Βολιβία στο μπλογκ του Γιάννη Ευθυμιάδη, να κλοτσάει ξανά την καρδάρα του και να λέει: Είναι τόσο όμορφη η μέρα που πονάει… Και είδα και γνώρισα και ξέρω πως ό,τι κι αν συμβεί, υπάρχουν νήματα που δεν κόβονται, όσες κι αν χτίσουν φυλακές, όσες φωνές κι αν πάψουν. Αναπτύσσεται ένα υπόγειο ρεύμα που μας παίρνει μαζί του, κι εμείς νομίζουμε ότι είμαστε μόνοι γιατί δεν ξέρουμε ακόμα δεν βλέπουμε την ολοκλήρωση της στροφής, το γέμισμα του όπλου, που

ευτυχώς παίρνει καινούργιες σφαίρες, έτοιμες να ρίξουν στην καρδιά του πιο άκαρδου κόσμου. Εκεί που παρ’ όλα αυτά υπάρχει και αναπνέει η ποίηση.

Αν δεν έχετε ακούσει ακόμα το δίσκο, κάνετε ένα κλικ εδώ.

Καλό μήνα λοιπόν!

Μια βαθιά υπόκλιση

Ιουλίου 31, 2008

Για τη συναυλία του Λέοναρντ Κοέν χτες στη Μαλακάσα γράφει ο Στέλιος στο δικό του μπλογκ.

Προσέξτε την ιστορία με τη μοτοσυκλέτα στα σχόλια.

Πίστευα ότι κάθε αισθητικό γεγονός είναι αμιγώς πολιτικό. Μετά την αξέχαστη αυτή συναυλία, είμαι σίγουρος.

: youtube

Ελενα, 2058

Ιουλίου 15, 2008

Ο Πέτρος εκείνο το πρωί δεν είχε δουλειά να κάνει και βγήκε μια βόλτα στη γειτονιά του. Αφού έριξε μια ματιά στα ενοικιαστήρια που ήταν τοιχοκολλημένα στις παλιές πολυκατοικίες και στις παροπλισμένες κολόνες της ΔΕΗ, τάχα πως ενδιαφέρεται να βρει καινούριο σπίτι, έκανε μια στάση στο περίπτερο. Ψάχνω για ένα δυάρι. Ξέρετε αν νοικιάζεται τίποτα; ρώτησε τον περιπτερά μπαίνοντας στο πετσί του ρόλου του. Εκείνος, που δεν είχε τίποτα υπόψη του και βαριόταν τις πολλές κουβέντες, έγνεψε αρνητικά. Ρίξε μια ματιά στη γωνιακή πολυκατοικία, είπε μασώντας τις λέξεις σαν πασατέμπο. Ο Πέτρος φοβήθηκε μην του έρθουν τα φλούδια στο πρόσωπο και ξεκόλλησε τη μούρη του από το παραθυράκι παίρνοντας βιαστικά το πακέτο τσιγάρα που είχε ζητήσει.

Στη γωνία ήταν μια γκρίζα τετραώροφη πολυκατοικία αλλά δεν υπήρχε πουθενά ενοικιαστήριο. Κοίταξε τότε τα κουδούνια ένα προς ένα. Ξενικά επώνυμα, προφανώς αλλοδαπών προσφύγων και τρία ή τέσσερα με το ίδιο νεοελληνικό όνομα. Δύο κενά και άλλα τρία μισοσβησμένα. Χτύπησε ένα στην τύχη. Δεν άργησε να ανοίξει η πόρτα και κανείς δεν ρώτησε ποιος είναι.

Ο Πέτρος βρέθηκε στην είσοδο της πολυκατοικίας. Παλιά γράμματα που κανείς δεν είχε φιλοτιμηθεί να μαζέψει κι ένα σωρό πολύχρωμα φυλλάδια από σουβλατζίδικα και πιτσαρίες της περιοχής, όλα μια στοίβα και σκορπισμένα στα εσωτερικά σκαλιά. Ενα από όλα του τράβηξε την προσοχή. Ηταν ένας μεγάλος γκρίζος φάκελος που έγραφε απάνω με άτσαλα κόκκινο μελάνι: Ποίηση στη σκάλα. Κάτι του θύμιζε αλλά δεν ήξερε τι. Ενα ποίημα του Καβάφη, σωστά! «Είναι ψηλή της ποίησης η σκάλα». Ανοιξε το φάκελο ανεβαίνοντας έναν έναν τους τέσσερις ορόφους. Εβγαλε από μέσα ένα πάκο αραιογραμμένα χαρτιά. Στίχοι κάποιου αγνώστου. Ακατέργαστα τρίστιχα ερωτικών υπαινιγμών για κάποια Ελενα μιλούσαν που είχε κόκκινα μαλλιά και ήταν όμορφη σαν πρωινό λουλούδι στη μαραμένη Αθήνα του 2058. Τι παράνοια! απόρησε με την άγουρη γραφή. Ορμησε στην ταράτσα αφού η πόρτα ήταν ξεκλείδωτη. Μια κοπέλα άπλωνε μπουγάδα και δεν του έδωσε καμία σημασία παρά μόνο όταν στάθηκε δίπλα της με τα χαρτιά και της είπε:

Είσαι η Ελενα, σωστά;
Ναι, είπε εκείνη.
Αυτά εδώ είναι για σένα. Σου τα άφησαν στη σκάλα.

Δεν ξέρεις γράμματα; Δεν… δεν είσαι ελληνίδα;
Οχι, έγνεψε το κορίτσι. Τράκη.
Από τη Θράκη ε; Μετά τον πόλεμο… Τον Καβάφη τον έχεις ακουστά; Καμία σχέση, είπε και γέλασε μόνος του.

Εβαλε τα χαρτιά μέσα στο φάκελο και τον ακούμπησε στον πλαστικό κουβά με τα ρούχα. Η Ελενα δεν θα του έδινε σημασία. Αγνωστο ποιος της είχε γράψει αυτά τα στιχάκια.

Ελενα, κόκινα μαλιά κι έλεγα τονομά σου
από της Θράκης τα νερά κιλισαγώ κοντά σου
ήθελα νάρθω να σου πω να σε παρηγορήσω
όσα σου πήρε ο πόλεμος θα σου τα φέρω πίσω

Κοέν, Λέοναρντ

Ιουλίου 11, 2008

Πήγαμε και στήσαμε τη σκάλα την Τετάρτη στο θέατρο Μπάντμιντον, στη συναυλία του μεγάλου Φίλιπ Γκλας. Και μαζέψαμε τόσο ωραίους στίχους από τον κήπο του αγαπημένου μας Λέοναρντ Κοέν, τόσο ωραίες μουσικές διασκευές ποιημάτων από το Βιβλίο του πόθου.

Ο Κοέν μάς ξέρει καλά. Μιλάει μέσα μας περιγράφοντας τα δικά του σκαλοπάτια, τις δικές του εμπειρίες από τη ζωή, το θάνατο, τη μοναξιά, την περιπλάνηση. Μέσα στα ποιήματά του κρύβεται ένα μανιφέστο για τη ζωή και τον άνθρωπο της εποχής μας, που η μορφή του λόγου του δεν το προπαγανδίζει. Τέτοια ποιήματα είναι παρηγοριά, είναι δύναμη και γνώση πολύτιμη. Μας κρατούν το χέρι όταν δειλιάζουμε, δικιολογούν τα όποια ελαττώματα, στρατεύουν τις αρετές μας για έναν πιο όμορφο κόσμο. Κλαδάκια από τον κήπο του πήρε η σκάλα μας μαζί. Και τα φροντίζει να μη μαραθούν. Γιατί

ο έρωτας είναι ζωντανός και δίνει τη μάχη μέχρι την τελευταία μας πνοή. Ο θάνατος δε μας φοβίζει, κοροϊδεύουμε το Θεό και αρνούμαστε τη φυγή, κάθε φυγή. Κυνηγάμε την ηδονή ακόμα κι όταν ξέρουμε ότι το πουκάμισο είναι αδειανό. Αντιστεκόμαστε στον καιρό και στη ζωή – μαριονέτα. Βγάζουμε τη γλώσσα στα ιερά και στα όσια. Δεν πολεμάμε για αλλότρια συμφέροντα και δεν διπλώνουμε τη σημαία του ανθρωπισμού, της φιλίας, της αγάπης, όσο δύσκολα κι αν είναι τα πράγματα. Και, πάνω απ’ όλα, αυτοσαρκαζόμαστε, περιγελάμε τις αδυναμίες μας, βλέπουμε το Νάρκισσο εαυτό μας και είμαστε έτοιμοι να του πούμε ‘εδώ που έφτασες λίγο δεν είναι’ αλλά χέσε μας ρε μεγάλε. Ευχαριστούμε τους ανθρώπους που είναι – και ήταν – δίπλα μας, γιατί αυτοί ξέρουν καλύτερα από μας τις αδυναμίες μας. Ξέρουν τους φόβους μας, ξέρουν ότι ανά πάσα στιγμή είμαστε ικανοί για το ωραίο και το άσχημο. Ξέρουν ότι δεν τελειώνει η ομορφιά μέσα μας, όσο μιλάμε για τα άσχημα του καιρού με σχήματα και σχέδια που τον ξεπερνάνε. Αισθητικά και πολιτικά.

Σάρκινος λόγος

Απρίλιος 16, 2008

Τι όμορφη που είσαι. Με τρομάζει η ομορφιά σου. Σε πεινάω. Σε διψάω.
Σου δέομαι: κρύψου, γίνε αόρατη για όλους, ορατή μόνο σ’ εμένα, καλυμένη απ’ τα μαλλιά ως τα νύχια των ποδιών με σκοτεινό διάφανο πέπλο διάστικτο απ’ τους ασημένιους στεναγμούς εαρινών φεγγαριών. Οι πόροι σου εκπέμπουν φωνήεντα, σύμφωνα ιμερόεντα, αρθρώνονται απόρρητες λέξεις,
τριανταφυλλιές εκρήξεις απ’ την πράξη του έρωτα. Το πέπλο σου ογκώνεται, λάμπει πάνω απ’ τη νυχτωμένη πόλη με τα ημίφωτα μπαρ, τα ναυτικά οινομαγειρεία, πράσινοι προβολείς φωτίζουνε το διανυκτερεύον φαρμακείο, μια γυάλινη σφαίρα περιστρέφεται γρήγορα δείχνοντας τοπία της υδρογείου. Ο μεθυσμένος τρεκλίζει σε μια τρικυμία φυσημένη απ’ την αναπνοή του σώματός σου. Μη φεύγεις. Μη φεύγεις. Τόσο υλική, τόσο άπιαστη. Ένας πέτρινος ταύρος πηδάει απ’ το αέτωμα στα ξερά χόρτα. Μια γυμνή γυναίκα ανεβαίνει την ξύλινη σκάλα κρατώντας μια λεκάνη με ζεστό νερό. Ο ατμός της κρύβει το πρόσωπο. Ψηλά στον αέρα ένα ανιχνευτικό ελικόπτερο βομβίζει σε αόριστα σημεία. Φυλάξου. Εσένα ζητούν. Κρύψου βαθύτερα στα χέρια μου. Το τρίχωμα της κόκκινης κουβέρτας που μας σκέπει, διαρκώς μεγαλώνει γίνεται μια έγκυος αρκούδα η κουβέρτα. Κάτω απ’ την κόκκινη αρκούδα ερωτευόμαστε απέραντα, πέρα απ’ το χρόνο κι απ’ το θάνατο πέρα, σε μια μοναχική, παγκόσμιαν ένωση. Τι όμορφη που είσαι. Η ομορφιά σου με τρομάζει. Και σε πεινάω. Και σε διψάω. Και σου δέομαι: κρύψου.

 

Γιάννης Ρίτσος

Αθήνα, 18.11.81

Καθοδήγηση

Απρίλιος 2, 2008

alkaios.jpgΕχω την αίσθηση τον τελευταίο καιρό ότι σε θέατρα, στη διανόηση του τραγουδιού, σε διάφορους καλλιτεχνικούς χώρους, υποχωρεί η μελαγχολία και μια νέα αγωνιστικότητα σκάει μύτη. Να το πω αλλιώς: συνθήματα παλιά ξανακούγονται επίκαιρα, όχι ακόμα για «μέλλοντα επινίκια», μα και χωρίς την αίσθηση ότι μιλάνε «πίσω από δεκανίκια».
Αναφέρομαι σκόπιμα σε έναν στίχο του Αλκη Αλκαίου από το «Εμπάργκο», τον προφητικό δίσκο του 1982, που είναι τώρα ξανά η ώρα του να ακουστεί μαζί με τις καινούργιες σοδειές. (Γιατί δεν μπορεί κανείς να έχει άποψη για το έντεχνο, σκεπτόμενο τραγούδι αν δεν ακούσει ξανά τον Μητσιά να τραγουδά «Εδώ είναι Αττική φαιό νταμάρι» ή τον ίδιο το συνθέτη Θάνο Μικρούτσικο στο Κακόηθες Μελάνωμα.)

Λέγεται ότι ακόμα και το πιο σοβαρό κέντρο μελετών της πραγματικότητας δεν θα μπορούσε να κατανοήσει μια συγκυρία χωρίς τη βοήθεια και το ευεργετικό χέρι της ποίησης.
Ο Θάνος Μικρούτσικος έχει χρησιμοποιήσει τον όρο «τραγούδι συγκυρίας» αναφερόμενος στους στίχους που έχει γράψει ο Άλκης Αλκαίος σε τουλάχιστον τρεις περιπτώσεις: Ερωτικό, Ρόζα, Πάντα γελαστοί. Τραγούδια σταθμοί στο ελληνικό γίγνεσθαι, λατρεμένα από ένα ετερόκλητο κοινό, «σουξέ» με άποψη, λαϊκά και τόσο βαθιά σκεπτόμενα, που αποκαλύπτουν σε τρεις στροφές μια ολόκληρη κοινωνική κατάσταση μαζί με την περιπέτεια του οράματος.

Ο στίχος του Αλκαίου δεν κρύβεται, δεν παραδίδεται, δεν πεθαίνει. Σου δίνει κλειδιά να τον ανοίξεις και πίσω από κάθε πόρτα υπάρχει μία άλλη. Κι εκεί μέσα ισορροπούν με άψογο τρόπο το πολιτικό και το ερωτικό στοιχείο, που είναι αξεδιάλυτα μέσα σε κάθε τραγούδι.
Είναι μια γραφή ενταγμένη όσο και ιδιαίτερη. Όταν ο κόσμος της Αριστεράς νοσεί, ο στίχος είναι «Στα τρελά τους όνειρα δοσμένοι, πάντα γελαστοί και γελασμένοι». Όταν το όραμα ταξιδεύει σε θάλασσες άδειες κι άγριες «Πάμε στον κόσμο υπέροχα μονάχοι». Όταν κάτι καινούριο φαίνεται στον ορίζοντα, στα τέλη της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα, ο στίχος λέει «Φυσάει ταξίδια από παντού».

Προφητικός και πάλι, όπως με το Εμπάργκο, που προέβλεπε την αιχμαλωσία μιας γενιάς; Θα δείξει. Κάτι μου λέει όμως ότι πρέπει να τον διαβάσουμε σαν εισήγηση στο πολιτικό γραφείο του μέλλοντος. Καταργώντας τις παλιές σκουριασμένες κεραίες των άσχετων με την τέχνη καθοδηγητών.