ψευδαισθήσεις

Σεπτεμβρίου 23, 2009

Emil Nolde, Moonlit Night oil on canvas (1914)

από εκεί που κοιτάζεις ίσως με βλέπεις λάθος, ενδοτική, υποσχόμενη, θλιμμένη, μιλημένη από το φεγγάρι που καλωσορίζεις, μεταμορφωμένη από το βλέμμα σου, άλλη — φύγε απ’ το φως και δες με γυμνή, σκοτεινή, σκοτεινιά μαγεμένη. (ήθελε να του πει πως ζει μια ψευδαίσθηση)

από εκεί που κοιτάζω βλέπω σκοτεινιά και λάμψη, βλέπω άσεμνα χέρια σώματα και χείλη φιλημένα απ’ το φεγγάρι. (ήθελε να πει πως ναι ψευδαίσθηση είν’ ο έρωτας ηθελημένη και πνιγηρή κάποτε όμως λυτρωτική πάντοτε και τ’ άγγιγμά του κι αν μεταμορφώνει)

Εσμιξαν ένα βράδυ μαγεμένο στο Παγκράτι

:

Advertisements

53 Σχόλια to “ψευδαισθήσεις”

  1. Theorema Says:

    Το (μας) τσάκισες…

  2. manos Says:

    το τσάκισα; είναι προσχέδιο, περίμενε να το δεις ολόκληρο

  3. stelios Says:

    Η ψευδής πραγματικότητα που ζούμε κάνει τον έρωτα, μια άκρως αληθινή κατάσταση, να μοιάζει ψευδαίσθηση.


  4. ωραια τα είπε ο Στέλιος.
    [και στα δικά σας;]

  5. manos Says:

    υποκλίνομαι, Στέλιο και φιλώ Κροτ

  6. maurochali Says:

    εκείνο με την «ψευδή συνείδηση» κάπου το θυμάμαι,
    αυτό όμως την ψευδή πραγματικότα, είναι από τ’ άγραφα.

  7. manos Says:

    πραγματικότα ε;

  8. φωτης γ. Says:

    το μαυρο χαλι εχει δικιο.

  9. stelios Says:

    Είναι διαλεκτικοί, χεγκελιανοί όροι, μχ. Απλοϊκά: Η ψευδής πραγματικότητα είναι η αλλοτριωμένη πραγματικότητα. Η αληθής πραγματικότητα είναι αυτή που ανταποκρίνεται στην αναγκαιότητα. Αυτή η διάσταση της έννοιας της «αλήθειας» έχει περάσει εν μέρει και στην ελληνική γλώσσα. Αληθινός και πραγματικός σπάνια είναι συνώνυμα. Όταν λέμε ότι κάποιος «λέει αλήθειες» δεν εννοούμε απλώς ή μόνο ότι λέει πραγματικά πράγματα, αλλά ότι λέει τα πράγματα όπως πρέπει να είναι. Τι λες;

  10. manos Says:

    υπάρχει ψευδής συνείδηση που αποφεύγει την ερμηνεία και την αλλαγή του κόσμου, υπάρχει και ψευδής πραγματικότητα – η πραγματικότητα του ανέραστου

  11. maurochali Says:

    εγώ, ρε παιδιά, ένα φτωχό λογο- γραφοπαίγνιο έκανα, ενώ εκεί που έγραφα «άγραφα» σκεφτόμουν το (για μένα συναισθηματικά φορτισμένο) σουβλατζίδικο, γωνία Βαλετσίου κ. Εμμ. Μπενάκη.

    υγ. επανέρχομαι, σοβαρότερο (από ποτέ), απόψε.
    [αυτό το από ποτέ χάριν της παρήχησης αποπο(τε)απο(ψε) και μόνον.]

  12. manos Says:

    δεκτόν μχ, αλλά να ξέρεις κι εμείς να αυξήσουμε την κυκλοφορία πήγαμε

  13. maurochali Says:

    επίσης δεκτόν.

    υγ. την αιχμή για το ανέραστον ούτε που την είχα προσέξει.

  14. manos Says:

    ε όχι και τέτοιες αήθεις αιχμές η σκάλα

  15. gellyg Says:

    και ο Bataille λέει είχε πει ότι η ερωτική πράξη είναι για το χρόνο ό,τι η τίγρης για το χώρο
    (επιτέλους λίγη δράση στο ήσυχο Παγκράτι!)

  16. manos Says:

    ααα! λοιπόν κι εγώ λέω όχι εγκράτεια στο Παγκράτι (παρηχήσεις που αγαπά και το μαυροχάλι)

  17. stelios Says:

    Άλλαξε το ρήμα στην τελευταία φράση;

  18. manos Says:

    προτιμήθηκε το πιο πρωτότυπο και απαλό

  19. maurochali Says:

    ντουγρού τώρα στο χεγελιανό δόλωμα που έριξε ο στέλιος: τίποτα άλλο κατ’ αρχήν από την επισήμανση μιας μικρής λαθροχειρίας. Με χεγκελιανούς όρους για τον ορισμό της όντως πραγματικότητας (eigentliche Wirklichkeit) δεν αρκεί η αναγκαιότητα. Απαραίτητος όρος είναι και η φύση του πράγματος. Εκεί, στην φύση, στην θέση ότι κάθε πράγμα έχει μία μόνο φύση που το οδηγεί σε ένα μόνο τέλος, εκεί κάπου αρχίζω να μην καταλαβαίνω.

    υγ. Τώρα τι εννούμε όταν λέμε ότι κάποιος/-α λέει αλήθειες, δεν ξέρω. Ίσως διαφορετικά πράγματα κάθε φορά. Συχνά πάντως ότι λέει κοινοτοπίες που όλοι ξέρουν, σε ένα πλαίσιο ωστόσο, στο οποίο αυτές οι κοινοτοπίες δεν επαναλαμβάνονται πολύ συχνά.

  20. manos Says:

    περιμένουμε τη συνέχεια

  21. stelios Says:

    Ντάξει, το παραδέχομαι, την έκανα τη λαθροχειρία μου. Ο Χέγκελ πράγματι βλέπει μία φύση και ένα τέλος. Την πορεία προς αυτό το τέλος όμως τη βλέπει διαλεκτικά, και έτσι δικαιώνει σε κάθε ιστορική εποχή το ιστορικά αναγκαίο. Κρίνει τους αρχαίους Έλληνες π.χ. με κριτήριο το ιστορικά αναγκαίο της εποχής τους και όχι το τέλος της ιστορίας όπως το έβλεπε αυτός. Αυτό είναι που τον διαχωρίζει και από τους διάφορους μεταφυσικούς αστούς που βάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα μέτρο για όλες τις κοινωνίες σε όλες τις εποχές – σα θρησκεία. (μάλιστα, πρόσφατα διάβασα στην Καλύβα του Ζέρβα -http://panosz.wordpress.com/2009/08/25/ancient_ecology/- ένα ποστ που έλεγε ότι οι πρωτόγονοι ήταν κακοί οικολόγοι. Ένας σχολιαστής, τραβώντας αυτή την ιδέα ακόμη περισσότερο έγραψε ότι και όλα τα άλλα είδη εκτός από τον άνθρωπο είναι κακοί οικολόγοι!)
    Τέλος πάντων, αυτή η ιστορική διάσταση στη χεγκελιανή φιλοσοφία είναι που μας επιτρέπει να πάμε ένα βήμα παραπέρα και να απαλλαγούμε από οποιοαδήποτε μεταφυσική ιδέα κάποιου τέλους της ιστορίας.

    Μετά από αυτή διευκρίνηση, λοιπόν, και την αποκάλυψη της λαθροχειρίας, μπορώ να χρησιμοποιήσω τον χεγκελιανό όρο και να υποστηρίξω ότι η σημερινή πραγματικότητα είναι ψευδής, δεν ανταποκρίνεται στην ιστορική αναγκαιότητα. Καταπιέζει και καταστρέφει τις δημιουργικές δυνάμεις της κοινωνίας και καταστρέφει τη φύση.

  22. stelios Says:

    τον έχω βάλει στις «δημιουργικές δυνάμεις»

  23. maurochali Says:

    έχεις σίγουρα δίκιο, στέλιο, σχετικά με την σημαντική διαφοροποίηση του Χεγκελιανού συστήματος από άλλα μεταφυσικά συστήματα σκέψης. Η διαλεκτική, η οποία ορίζει και την κίνηση προς το τέλος κάνει όντως τη διαφορά. Ίσως γιατί για πρώτη φορά η «αντιφατική και συγκρουσιακή κίνηση προς» αποκτά τόσο μεγάλη βαρύτητα.
    Ωστόσο: αν σκέφτεται κανείς με όρους υλισμού μέχρι το τέλος, τότε είναι ίσως αναγκασμένη/-ος να δεχτεί ότι υπάρχει ένα προβλημα στον ορισμό του «κάθε φορά ιστορικά αναγκαίου», το απλό αλλά εξαιρετικά δυσεπίλυτο πρόβλημα της οπτικής γωνίας αυτού/-ής που κρίνει το ιστορικά αναγκαίο ως τέτοιο. Αν λύνεις το πρόβλημα με χεγκελιανό τρόπο ξαναβάζεις αναγκαστικά στο παιχνίδι την έννοια του τέλους και σιγομουρμουράς «σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα», εννοώντας προφανέστατα «σοσιαλισμός ή τίποτα» ή αλλιώς «έτσι κι αλλιώς η γη θα γίνει κόκκινη …». Ζώντας σε ένα σύστημα που έχει μάθει να καταστρέφει σε πολύ μεγάλη έκταση παραγωγικές δυνάμεις και φυσικούς πόρους χωρίς να καταστρέφεται το ίδιο, έχω σοβαρές αμφιβολίες αν το δίλημμα είναι πραγματικό.

    υγ. Μάνο, τι κακό του έχει συμβεί του έρωτα, δεν καταλαβαίνω. Ανθεί και θάλλει, νομίζω, τώρα περισσότερο από ποτέ. Όχι;

  24. Herr K. Says:

    Οπως κατάλαβες, Μάνο, όλοι ζηλεύουν (ζηλεύουμε, για να μη γίνομαι αγενής)

  25. manos Says:

    σας απολαμβάνω (και δεν απαντώ σε υγ)

  26. Herr K. Says:

    τι έγινε, τέρμα το Παγκράτι;

  27. manos Says:

    τίποτα δεν τελειώνει

  28. maurochali Says:

    καλά, ρε Μάνο, τσίπα δεν έχεις πάνω σου.
    κάνουμε τους παλιάτσους με τον στέλιο (καλά, ντάξ’, μιλάω μόνο για λογαριασμό μου) με όλα τα αναγκαία αξεσουάρ, τι Χέγκελ και Μαρξ, τι αναγκαιότητες, τι φύσις και τέλος, τι υλισμούς και μεταφυσικές, κόκκινες μύτες (από τα απαραίτητα για την περίσταση κρασιά) και μαυρισμένα μάτια (πάνω στη θέρμη του επιχειρήματος)
    κι εσύ απλώς απολαμβάνεις και δεν απαντάς, λέει, σε υγ!

    υγ. «τίποτα δεν τελειώνει», πόσο μάλλον το Παγκράτι που έχει ξεχυθεί να κατακλύσει όλους τους όμορους δήμους, ίσαμε τον Υμηττό (ειδικά τα hot spots για ζευγαράκια — καλά, είναι προφανές: ό,τι θυμάμαι χαίρομαι –) κι ακόμα πιο ψηλά.

  29. manos Says:

    λοιπόν έχεις δίκιο μαύρο χάλι, ο έρως θάλλει (δεν το ήξερα, μόλις πριν λίγο το πληροφορήθηκα από μία συνάδελφο)

  30. Vanilla Says:

    υπέροχο, μαγευτικό, η γλώσσα σας είναι πανέμορφη, όχι επιτηδευμένα όμορφη, απλώς ενυπάρχει μια ομορφιά στο δέσιμο των λέξεων και των νοημάτων.. μαγευτικό θα ξαναπώ κι ας φανεί συνηθισμένο..
    Το Παγκράτι είναι αγαπημένη γειτονιά, σκέψου φίλε, πόσα έζησες στο Παγκράτι..!!

  31. manos Says:

    δεν το ξέρω το Παγκράτι, ίσως να ‘ναι κι έτσι
    σ’ ευχαριστώ για τα ενθαρρυντικά σου λόγια


  32. Φαντάσου, δηλαδή, και να το’ξερες (το Παγκράτι).
    (σχόλιο επί σχολίω)

    Ωραίες οι ψευδαισθήσεις-ιδίως οι ηθελημένες- όσο να πεις…

  33. manos Says:

    σε ένα κράτος δικαίου δεν επιτρέπονται οι ψευδαισθήσεις, είπε ο εκπρόσωπος της αστυνομίας


  34. on s’en fout.
    (είπαν τα κόκκινα παπούτσια)

  35. stelios Says:

    Μαυροχαλι, το πρόβλημα του καθορισμού του κάθε φορά ιστορικά αναγκαίου είνα ζήτημα επιστημονικό, αν θέλει να είναι κανείς υλιστής μέχρι το τέλος. Διότι μόνο στο επιστημονικό πεδίο οι ιδέες μπορούν να απομυστικοποιηθούν, να αναλυθούν σε υλικές καταστάσεις πραγμάτων και να μελετηθούν. Και μόνο στο επιστημονικό πεδίο η διαπάλη γίνεται ανάμεσα σε θεωρίες, με τεκμηρίωση, που αναζητούν κάτι αντικειμενικό ή, αν θες, την αλήθεια.

  36. maurochali Says:

    Ωστόσο, Στέλιο, ακόμα κι αν είναι έτσι, δεν μπορείς να παραγνωρίσεις ότι το ιστορικά αναγκαίο για την μεγαλοαστική τάξη της Γερμανίας του 1920, για παράδειγμα, δεν ήταν το ίδιο με το ιστορικά αναγκαίο για τα μέλη των Σπαρτακιστών. Μάλλον αποδομιστική και μεταμοντέρνα θέωρηση; Μπορεί. Ωστόσο δεν μπορούμε να παραγνωρίζουμε ότι σε ένα υπό επιστημονική μελέτη σύστημα ο μελετητής είναι στοιχείο αυτού του συστήματος. Αυτό είναι κάτι που το γνωρίζουμε πια με όση βεβαιότητα μπορούμε να γνωρίζουμε κάτι, νομίζω.

  37. stelios Says:

    ΄Oχι μόνο δεν μπορούμε να παραγνωρίσουμε ότι ο μελετητής είναι στοιχείο του συστήματος, αλλά πιστεύω ότι κάτι τέτοιο είναι και απολύτως αναγκαίο. H αναζήτηση της (σχετικής ιστορικά, αλλά αναγκαίας σε μια δεδομένη στιγμή και κοινωνία) αλήθειας είναι υποκειμενική υπόθεση. Aπό τη σκοπιά της ιστορικής κίνησης, θα μπορούσε να θεωρηθεί ως αυτογνωσία. H κοινωνία δεν χρειάζεται κάποιον εξωτερικό παρατηρητή για να τη γνωρίσει. Παράγει γνώση ως αποτέλεσμα της διαπάλης των δικών της εσωτερικών αντιθέσεων.
    Tο ζήτημα είναι αν μπορούμε να μιλάμε για μια αλήθεια που να αφορά το σύνολο της κοινωνίας, σε μια δεδομένη στιγμή, θεωρούμενης στην κίνησή της. Και αν υπάρχει υποκείμενο που να είναι σε θέση να την προσεγγίσει. Yπό αυτό το πρίσμα, στο παράδειγμα που θέτεις, τα δύο υποκείμενα έχουν μεν διαφορερική αντίληψη της ιστορικής αναγκαιότητας, κάποιος όμως (ή και κανείς) πρέπει να έχει δίκιο. Και αυτή είναι μια διαμάχη που μπορεί να διεξαχθεί (και) στο επιστημονικό πεδίο.

  38. maurochali Says:

    θέλω να συμφωνήσω. Και συμφωνώ. Με μια επιφύλαξη: το υποκείμενο που θα κρίνει ποιος έχει δίκιο πρέπει κατ’ άνάγκην, μου φαίνεται, να μην εμπλέκεται στην διαπάλη. Δεν είμαι όμως πολύ σίγουρος, ούτε ότι είναι δυνατόν να υπάρξει τέτοιο υποκείμενο ούτε, ότι αν υπάρχει, η κρίση του είναι καθ’ οιονδήποτε τρόπο ενδιαφέρουσα. Με την έννοια αυτή, η πρόταση «κάποιος από τους δύο (ή και κανείς από αυτούς [αλλά κάποιος άλλος]) πρέπει να έχει δίκιο» μου φαίνεται προβληματική. Τουλάχιστον αν θέλουμε να κρατήσουμε κάθε στοιχείο μεταφυσικής έξω από τη συζήτηση.

    υγ. στην προηγούμενή μου απάντηση έκανα ζαβολιά, που τώρα την βλέπω. Απάντησα μόνο στο 1/3 όσων είχες γράψει στο 37 (φταίει το όνομα!). Τώρα πια όμως η συζήτηση πήρε ό,τι τροπή πήρε και μάλλον γέρνει προς το τέλος της(;) σε αυτή τη φάση.

  39. stelios Says:

    Δεν συμφωνώ. Το υποκείμενο που θα κρίνει ποιος έχει δίκιο, είναι αυτό που θα νικάει στη διαπάλη για όσο θα διατηρεί τη νίκη του. Αυτό είναι η πρακτική απόδειξη ότι έχει δίκιο. Το δίκιο δεν το κρίνει κάποιο εξωσυστεμικό υποκείμενο. Το κρίνει η πράξη. Γιατί εκεί φαίνεται τι ανταποκρίνεται τελικά στις ανάγκες και στις δυνατότητες της εποχής.

    Υπάρχει περίπτωση να νικάει το άδικο; Υπάρχει, αλλά μια τέτοια νίκη και η διατήρησή της οδηγεί σε αναπόφευκτη καταστροφή.

  40. stelios Says:

    Μάνο, δε ζητάω συγγνώμη για την κατάχρηση του χώρου, γιατί ξέρω ότι σ’ αρέσει. 😛

  41. stelios Says:

    Όχι, γιατί άμα δε σ’ αρέσει, παίρνουμε τα κουβαδάκια μας και σ’ άλλη παραλία.

  42. maurochali Says:

    Αν μιλάμε για ένα τέτοιου είδους δίκιο , συμφωνώ και πάλι απολύτως.
    Ωστόσο βάζεις στη συζήτηση τα ζητήματα 1) της χρονικής διάρκειας της «νίκης» (μεταθέτεις δηλ. το πρόβλημα, αφού πάλι χρειαζόμαστε ένα «εξωσυστηματικό υποκείμενο» που θα ορίσει ποια χρονική διάρκεια θα θεωρήσουμε σημαντική κάθε φορά, πχ. μιλώντας για την σοβιετική ένωση, την πρώτη πενταετία μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση, το διάστημα 1917-1945, το διάστημα 1917-1989;) και 2) της καταστροφής, η οποία πάντα χρειάζεται διευκρινήσεις (στον βαθμό που η ολοκληρωτική καταστροφή είναι ιστορικά αδιάφορη).
    Σκέφτομαι ένα κάπως δύσκολο παράδειγμα: οι κοινωνικές δυνάμεις και οι μηχανισμοί που ωθούν σήμερα την Κίνα στον δρόμο που έχει πάρει, έχουν, με κριτήριο, την καθολική τους επικράτηση προς το παρόν, δίκιο. Ταυτόχρονα η επικράτησή του και η πορεία που χαράζουν σημαίνει σημαντικές καταστροφές (περιβαλλοντικές, όχι αμελητέο κόστος σε ανθρώπινες ζωές). Με το ίδιο σκεπιτικό οι εξεγερμένοι της Τιν-Αν-Μεν είχαν άδικο.
    Κάτι δεν μου πάει καλά εδώ. Τι νομίζεις;

    υγ. Μάνο (με δεδομένο ότι δεν απαντάς σε υγ), θα μας πεις όταν είναι η ώρα, n’est-ce pas?

  43. stelios Says:

    Με προβληματίζει πολύ σοβαρά αυτό που λες. Θα μπορούσες να μην πας τόσο μακρυά. Θα μπορούσες απλά να μου πεις ότι δεν έχω δικαίωμα να χαρακτηρίζω τη σημερινή επικρατούσα πραγματικότητα ψευδή. Θα μπορούσες επίσης να μου πεις ότι κανείς δεν δικαιούται να αμφισβητεί την υπάρχουσα πραγματικότητα, εφόσον η πρακτική της επικράτηση αποδεινύει ότι είναι δίκαιη.

    Ωστόσο δεν είπα πουθενά ότι μία κατάσταση είναι για πάντα δίκαιη. Μια κατάσταση που σήμερα είναι δίκαιη, αύριο μπορεί να γίνει άδικη, αν σταματήσουν να υπάρχουν οι υλικές προϋποθέσεις που την έκαναν δίκαιη. Και μάλιστα, αν λάβουμε υπόψη ότι οι αντικειμενικές υλικές προϋποθέσεις συνεχώς μεταβάλλονται, μπορούμε να είμαστε βέβαιοι ότι μία κατάσταση που όταν επικράτησε ήταν δίκαιη, με τον καιρό θα γίνεται ολοένα πιο άδικη. Από την άποψη αυτή, η αμφισβήτηση του υπάρχοντος είναι καθήκον σε κάθε εποχή. Και, επιπλέον, οι εξεγερμένοι της Τιεν Αν Μεν είχαν δίκιο να αμφισβητούν το υπάρχον. Ωστόσο, είναι ένα ζήτημα με τι θες να αντικαταστήσεις το υπάρχον. Και εδώ η πράξη είναι αμείλικτη. Αν αυτό που προτείνεις δεν είναι δίκαιο, δεν ανταποκρίνεται, δηλαδή, στις νέες ανάγκες και δυνατότητες, θα χάσεις.
    Από αυτή τη σκοπιά οι εξεγερμένοι της Τιεν Αν Μεν είχαν άδικο.
    Ελπίζω να συνάγεται από τα παραπάνω και η άποψή μου για τη χρονική διάρκεια της «νίκης».

    Τα λέμε αύριο.

  44. manos Says:

    φοβερή συζήτηση

  45. Herr K. Says:

    τι, τη διάβασες;

  46. manos Says:

    μετά από δεκάωρο βασανιστήριο στο γραφείο, μου καθάρισε το κεφάλι

  47. stelios Says:

    Herr K., τι, εσύ δεν τη διάβασες; Bγάλε μια κόλλα χαρτί!

  48. Herr K. Says:

    τη διάβασα, τη διάβασα!

  49. maurochali Says:

    έξοχα, Herr K.,
    βγάλε τώρα μια κόλλα χαρτί!

  50. Herr K. Says:

    Δεν μπορώ να κάνω (διανοητική) γυμναστική. Εχω και χαρτί από το γιατρό.

  51. manos Says:

    καλός και κακός εξεταστής, και ο ζαβολιάρης μαθητής


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: